مصطفى النوراني الاردبيلي

217

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

نچسبد و سپس مصرف مىكنند . در طب جديد از گرد ريشه و ساقه زيرزمينى آن براى رفع ناراحتىهاى طحال و جراحت گلو استفاده مىشود . « 2 » در ريشه شيرين‌بيان ماده قندى و شيرين و لعابدارى وجود دارد كه در آب حل مىشود ، داراى خواص خلطآور و نرم كننده سينه مىباشد . شيرين‌بيان خنك ، مدر و مسكن است . بيشتر در عفونت‌هاى نزله‌اى و سرفه‌دار مصرف مىگردد . ريشه‌اش را به مقدار بيست و پنج گرم تا سى گرم در يك ليتر آب مىجوشانند و مصرف مىكنند ، ريشه آن دواى سينه و سرفه است . « 1 » جوشانده برگهاى توت فرنگى با شيرين‌بيان حمله آسم را تسكين مىدهد . « 2 » شيرين‌بيان گياهى پايا از تيره نخود است . ساقه‌اى به ارتفاع يك متر و برگهايى مركب از چهار تا هفت زوج برگچه با يك برگچه انتهايى دارد . ريشه اين گياه مصارف مختلف دارويى دارد و همچنين براى تهيه شيره بيان در كارخانجات تقطير ، جهت تهيه ليكورهاى مختلف ، مورد استفاده قرار مىگيرد . از گرد ريشه شيرين بيان ، سابقا جهت مخفى ساختن طعم ناپسند بعضى داروها در تهيه حب‌ها ، استفاده به عمل مىآمد . « 3 » ريشه و ريزوم شيرين‌بيان مصارف دارويى دارند و به‌صورت قطعات استوانه‌اى شكل به قطر 5 / 0 تا 5 / 1 سانتىمتر در معرض استفاده قرار مىگيرند . شيرين‌بيان اثر رفع سرفه‌هاى عصبى ، برونشيت و التهاب ناى دارد . مصرف آن در موارد التهاب معده ، زخم معده و اثنى عشر اثر درمانى ظاهر مىكند . « 4 » خوراك آن با باريجه نافع تنگى نفس است و با شير نافع سرفه خفىّ و با ماست مصلح لبنيات است و نيز با انيسون نافع سرفه كهنه است . « 5 » در بوشهر و به طور كلى در فارس مهك و ريشه آن را بيخ مهك و در اطراف تهران و شمال ايران شيرين‌بيان و در كرمان متكى و در اصفهان ميجو و مژو گويند .

--> ( 2 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 6 . ( 1 ) - گلها و گياهان شفابخش ، ص 150 . ( 2 ) - ميوه‌ها و سبزيهاى شفابخش ، ص 160 . ( 3 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 3 ، ص 621 . ( 4 ) - همان ، ج 1 ، ص 648 . ( 5 ) - حكيم اسفنديارى .